Nieuwsbericht

KNMI laat meer weerballonnen op

26 maart 2020

Het KNMI laat sinds 21 maart meer weerballonnen op om de betrouwbaarheid van de weersverwachting op peil te houden. Door de maatregelen die genomen zijn om de verspreiding van het coronavirus te beperken, is het vliegverkeer voor een groot deel stilgevallen. Hierdoor krijgt het KNMI minder gegevens binnen over de bovenlucht. Vliegtuigen zijn een van de belangrijkste bronnen van waarnemingen die bij het maken van onder meer weersverwachtingen worden gebruikt.

Uit gegevens van vliegtuigen kunnen bijvoorbeeld temperatuur en windsnelheid- en richting berekend worden. Een andere manier om die informatie te verkrijgen, is door het oplaten van weerballonnen. Dagelijks wordt door het KNMI één ballon opgelaten, sinds zaterdag 21 maart zijn dit er twee per dag. Het KNMI is niet de enige weerdienst die meer weerballonnen, ook wel radiosondes, oplaat. Ook de weerdiensten van bijvoorbeeld Zweden, Finland en Hongarije doen dit om te zorgen dat de weersverwachting betrouwbaar blijft.

Verzamelen van gegevens

De meeste gegevens over het weer worden dichtbij aardoppervlak verzameld, maar ook de metingen in de bovenlucht zijn van groot belang om de weermodellen te voeden (figuur 2). Er zijn echter maar een paar bronnen van gegevens voor de bovenlucht. Eén daarvan zijn metingen uit vliegtuigen die voortdurend naar grondstations sturen. Bij het starten en landen van de vliegtuigen worden in de buurt van luchthavens verticale profielen gemeten. Een andere bron zijn weerballonnen en remote sensing apparatuur op de grond. De recente toevoeging van windprofielen gemeten vanuit de ruimte door de experimentele Aeolus satelliet verbetert ook de weersverwachting. Satellieten meten ook boven de zeegebieden en de tropen, waarmee een goede verwachting voor enkele dagen vooruit gewaarborgd blijft.

Begintoestand bepalen met weerballon

Weermodellen kunnen geen zinvolle vooruitzichten leveren zonder meetgegevens. De modellen hebben immers een begintoestand nodig om verwachtingen uit te kunnen rekenen. Hoe betrouwbaarder de begintoestand, hoe beter de verwachtingen kunnen zijn. De toename in de betrouwbaarheid komt door verbeteringen in de weermodellen, door betere wetenschap en krachtigere computers en door betere meetgegevens uit bijvoorbeeld satellieten. Dat kwaliteit van de weersverwachtingen in de loop der jaren inderdaad beter is geworden, laat figuur 3 zien. De toename van de curves tonen hoe de betrouwbaarheid van de verwachtingen steeds groter wordt. De driedaagse verwachting (blauw) is het meest betrouwbaar. Lange termijn vooruitzichten (geel) zijn het minst betrouwbaar.

Uitbarsting vulkaan

Het is niet de eerste keer dat het KNMI extra weerballonnen oplaat. Bij de uitbarsting van de Eyafjallayoküll in IJsland in 2010 is dit ook gebeurd. Een paar dagen was er toen geen vliegverkeer mogelijk.

Figuur 1: In een straal van 50 km rond de luchthaven Schiphol is het aantal meteorologische waarnemingen die worden afgeleid uit metingen van vliegtuigen ten opzichte van normaal met ca. 75% afgenomen.
Figuur 2: Een schematische weergave van onderdelen van het wereldwijde observatie netwerk van de Wereld Meteorologische Organisartie (WMO). (Bron: WMO)
De toename van de betrouwbaarheid van de weersvoorruitzichten tussen 1961 en 2015. De 3-daagse verwachting is het meest betrouwbaar, de 10-daagse het minst.

Recente nieuwsberichten

  1. Nieuwe inzichten extreem weer helpen watersector

    Droogte en extreme regenval hebben grote invloed op de maatschappij. Zo dreigt in Oost-Nederland ...

    02 juni 2020 - Nieuwsbericht
  2. Zonnigste lente sinds het begin van de metingen

    Het was de zonnigste lente sinds het begin van de metingen in 1901. Gemiddeld over het land schee...

    29 mei 2020 - Nieuwsbericht
  3. Toename neerslagtekort en verdamping in voorjaar

    Het maximale neerslagtekort in Nederland in het voorjaar is de afgelopen vijftig jaar toegenomen,...

    28 mei 2020 - Nieuwsbericht
  4. Vaker droogte in het binnenland

    Droge zomers als die van 2018 komen door klimaatverandering in het binnenland nu vaker voor dan r...

    26 mei 2020 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten